Yolanda Daz:Se Galicia vota igual que nas xerais de xullo, haber cambio na Xunta

LA VOZ

Cumpre este xaneiro Yolanda Daz (Fene, 1971) o seu cuarto ano fronte da poltica laboral en Espaa: primeiro, con Podemos, e agora, co seu novo proxecto, Sumar, que este mesmo mes, adianta, celebrar a sa asemblea constitunte. Daz presume desa nova criatura e dun Ministerio de Traballo dende o que, di, est a transformar o pas —cita a baixada do paro, a suba do salario mnimo, a lei para os riders, os ERTE na pandemia…—, pese as reticencias que, insiste, atopa no socio maioritario da coalicin: o PSOE.

—Est pendente unha nova suba do salario mnimo, o estatuto dos bolseiros, a reducin da xornada laboral… Ser mis doado sacar adiante todo iso agora que sau Nadia Calvio do Consello de Ministros?

—Non. Temos grandes diferenzas, no senso econmico e tamn social, co PSOE. Humildemente, creo que boa parte do resultado que obtivemos nas eleccins de xullo foi polo que fixemos no Ministerio de Traballo. Por exemplo, o estatuto das prcticas laborais que figura no acordo de goberno foi parado polo Partido Socialista. Ns estamos para mellorar a vida da xente, iso Sumar. Volvendo sa pregunta, sei perfectamente que nos vai custar moito sacar adiante cada norma que presentemos o meu equipo mais eu, a pesar de que figuren no acordo de goberno co PSOE. Coa reforma laboral estivemos a piques de romper, e iso que estaba tamn no pacto… Imaxine.

—E, despois, ten diante un Congreso dos Deputados no que hai socios seus [PNV ou Junts] que son de dereitas, conservadores no eido econmico.

— conservador subir o salario mnimo?

—Digo que non son partidos progresistas na parte econmica.

—Hai pases que rebaixan a xornada laboral e non son progresistas. Nestes temas, as forzas polticas deberan deixar de facer partidismo, como fixeron coa reforma laboral. Cantas forzas polticas, tamn galegas, votaron en contra da reforma laboral? Non s foi o PPdeG. Outras forzas galegas progresistas votaron en contra.

—Pode citar ese partido…

— coecido. Por exemplo, ese mesmo partido progresista galego non acompaou nos ERTE na pandemia, cando beneficiaba ao 95 % do tecido produtivo galego. Iso non boa poltica, partidismo. Non sei por que o PP ou outras forzas conservadoras non poden ser modernas e dicir que queren unha sociedade na que a xente viva mellor.

—Vai volver a xubilacin aos 65 anos? outra diferenza co PSOE.

—Somos moi claros en Sumar: non imos acompaar ningn alongamento da vida laboral. Unha limpadora, un traballador da construcin, a xente da agricultura, as mariscadoras… non poden ter un retiro aos 67 anos, nin aos 65. Temos diferenzas fortes co PSOE, non compartimos que se alongue a idade de xubilacin, e o PSOE non quere nin facer distincin por profesins, algo que cremos que ten que ser inmediato.

—Agora, sen ministras de Podemos, sente que ten mis peso no Consello de Ministros?

—Non, eu s me movo por conviccins e s me debo xente. Sbeo o presidente do Goberno. O resto de cousas non me interesan nada. Mire, ao inicio da anterior lexislatura, o presidente e o vicepresidente anterior [Pablo Iglesias] dixronme que non se a subir o salario mnimo; eu dxenlles que si, e mire o que pasou. Para isto est Sumar.

—E para Sumar son as eleccins galegas a primeira revlida despois das xerais?

—En realidade, a primeira parada ser este mes. Imos lanzar o proceso de democratizacin de Sumar, podo anuncialo xa nesta entrevista. Sumar agora un movemento cidadn que se fixo dende abaixo, con 35 grupos de traballo que levantaron un proxecto de pas para a prxima dcada. Agora hai mis desafeccin pblica que no 2015. Nestes das lanzamos a convocatoria da asemblea cidad, coa elaboracin da tese poltica e cultural, cun proxecto espaol e internacional, e tamn a tese organizativa de Sumar, cos seus rganos directivos.

—Pasan a ser un partido mis…

—Non, ao revs. Sumar non un partido, ser un movemento democrtico e cidadn. Os partidos son moi importantes, pero non chegan no momento actual. O protagonismo cidadn. E non vai s de gaar as eleccins. De feito, en xullo gaamos as eleccins. Pero ns falamos de gaar o pas, de cambios, de transformacins.

—Nos seus ltimos vinte anos pasou por Esquerda Unida, o Partido Comunista, Alternativa Galega de Esquerda, Unidas Podemos, Galicia en Comn… Ata Sumar. esta a marca definitiva, na que se sente mis cmoda?

—Si. Veo dunha cultura, dende o meu pai, na que moitsima xente me demostrou que a poltica e os partidos son unha ferramenta que est disposicin da xente. Por tanto, o fetichismo das marcas non contribe ao ben comn. A xente que no franquismo estaba na chamada oficina vermella de Astano [actual Navantia] en Fene, conta o meu pai, non dica que era do PC [Partido Comunista]. Eles dican que tian que ser os mellores traballadores para ser referencias, e de xeito natural seran dirixentes. Pero non facan do fetichismo das siglas un fin en si mesmo. Xa o demostrei con AGE.

—Un escritor galego defina as a Sumar: Poltica para consumidores, experimento comercial, una etiqueta sin programa, sin ideologa, sin organizacin. nicamente un personaje que reparte besitos. Que lle parece?

—Unha falta de respecto. Non sei quen dira iso. Hai tres millns de persoas que votaron a Sumar, que ten o programa poltico mis valorado do pas. Fomos a nica organizacin poltica que tomou en serio as eleccins de xullo e os nicos que tomamos en serio as eleccins galegas. E demostramos que temos imaxinacin, porque non se pode gobernar sen imaxinacin. Sen Sumar no Goberno de Espaa, non se fara todo o que se fixo: os ERTE, a subida do SMI… E somos unha razn de esperanza.

—Que resultado agarda en Galicia este 18 de febreiro?

—Se os galegos e as galegas progresistas votan como o fixeron o 23 de xullo, hai cambio na Xunta. Feijoo tivo 627.000 votos, as forzas progresistas galegas, con Sumar como terceira forza en Galicia, 800.000. Son datos. Fago un chamado aos traballadores, s mulleres e mobilizacin para o 18 de febreiro. Cando nos presentamos en xullo, dixeron iso, que eramos mrketing, pero fomos a forza decisiva que impediu que Abascal fose vicepresidente de Espaa. S con Sumar se ensancha, co PSOE e co BNG non chega. E pido s forzas progresistas en Galicia que nos entendamos.

—Presentarse en Galicia nas catro provincias non d azos ao PP para repetir coa absoluta?

—Ao revs, Sumar a terceira forza en Galicia; e dican en xullo que para que nos presentabamos, que non a servir… E sacamos cerca de 180.000 votos e temos das deputadas magnficas. Co que hai [PSOE e BNG] non chega. Hai que mobilizar a xente que nas autonmicas non vai votar.

—E canta xente vai votar a Sumar por Marta Lois e canta por Yolanda Daz, anda que son eleccins galegas?

—Non o sei. Eu, nas ltimas autonmicas, fixen moita campaa en Galicia, por conviccin democrtica e porque son galega. E porque levamos 14 anos perdidos na sanidade, na educacin, na Xustiza, na vertebracin do territorio, con menos emprego industrial… Galicia perde peso econmico en Espaa, e ns queremos darlle a volta coas polticas que facemos ns desde o Goberno do Estado.

—Sorprendeulle que Pablo Iglesias pedise o voto para o BNG?

—Non, tamn o pide para Bildu.

—Rstalle opcins a Sumar?

—Somos formacins polticas diferentes. Sumar Marta Lois, e Marta Lois reducin da xornada laboral, reforma do despedimento, sanidade pblica…

—E Marta Lois foi a primeira opcin como candidata?

—Si. Son unha muller teimuda, e este vern en Baiona citeina para dicirlle que quera que fose a nosa voceira [no Congreso], porque o rostro de Sumar. unha profesora recoecida, investigadora moi relevante e unha gran feminista, unha muller brillante con capacidade de xestin, como demostrou no Concello de Santiago. Dxenlle que quera que se coecese, que fose o noso rostro, porque sabiamos que habera eleccins galegas. E eu quero un Goberno para Galicia igual c do Estado.

—Pero en tripartito…

—Perfecto, si, tripartito, pero para cambiar a vida da xente.

Este ano aprobaremos a reducin da xornada laboral

Admite Yolanda Daz que, pese s cifras histricas na reducin do paro en Espaa, hai amplas zonas de sombra no mercado laboral. Fala, por exemplo, dos mozos en paro, pero, sobre todo, das persoas maiores de 45 anos. o gran problema. E propn como unha posible mellora os currculos cegos. Se no noso pas algun se presenta a un proceso de seleccin con mis de 45 anos, e muller, ten un problema, di.

—Como se regular ese currculo cego?

—Como en Francia, con currculos nos que non figuran trazos de idade ou de xnero, para eliminar esa discriminacin que parece que forma parte da cultura empresarial. E iso cando unha persoa de mis de 45 anos est no mellor da sa vida laboral.

—O luns ter unha reunin para avanzar na suba do salario mnimo para este 2024. Canto tempo lles vai dar a sindicatos e empresarios para que decidan? Ou ir por decreto?

—A revalorizacin do salario mnimo interprofesional a mellor poltica pblica feminista, porque ten un compoente de xnero brutal. Podo ditalo por decreto, si, pero sempre o aprobei con dilogo social. Gustarame que fose as. O ano pasado foi bipartito (cos sindicatos), pero agardo que sexa tripartito. A patronal ten unha posicin que non se comprende, hipcrita, de subir por debaixo do IPC. O luns imos avanzar. A CEOE sabe perfectamente que subir salarios a mellor poltica para incentivar a economa.

—E cando vai avanzar na reducin da xornada laboral que pactou co PSOE?

—De inmediato. Imos facer un cambio para traballar 30 minutos menos cada da, sen rebaixa salarial, que moi importante, para gaar tempo de vida. un debate que se ten que dar nas sociedades contemporneas. Ten impacto mesmo na sade mental. Facer xornadas mis al das cinco da tarde inaudito.

—Ese modelo de traballo cmbiase as, dun da para o outro, por decreto?

—Ser este mesmo ano, vai ser con dilogo social, por un lado, e con anteproxecto de lei polo outro, coas forzas polticas. E, paralelamente, melloraremos o control da xornada laboral.