Tren Celta: dez anos de abandono

Jess deba chegar s 21.18 horas ao Porto, pero nese momento xa levaba parado unha hora en Viana do Castelo. Outra hora mis tarde, por un problema na va, pedronlles a el e aos demais pasaxeiros do tren Celta, procedente de Vigo, que mudasen de tren para continuar cara estacin portuense de Campanh, que chegaron s 23.35 horas, con mis de 120 minutos de demora. Polo menos, o segundo tren tia enchufes e era algo mis cmodo, chancea Jess. Por incompatibilidade de horarios, a web de Renfe non lle permitiu mercar un billete combinado dende a sa cidade, Vilagarca de Arousa, as que s tia a opcin de reclamar o importe do billete Vigo?Porto. Pero tampouco puido, porque dous das despois, cando tentou tramitar o reembolso na terminal viguesa de Guixar, lle dixeron que s tian constancia dun atraso de dous minutos. Malia que o merquei en Renfe, suxerronme que reclamase en Portugal, sen me indicar como. Parceme un exemplo da falla de coordinacin [entre as operadoras, Comboios de Portugal (CP) e Renfe].

A sa viaxe reflicte os habituais problemas da nica lia internacional entre Espaa e Portugal. Estes trens de posguerra amosan que o servizo importa pouco ou nada. Se quedas sen batera no mbil, quedas tamn sen billete, porque non hai enchufes, explica este vilagarcin que, ademais, coida que das frecuencias ao da son moi pouco e encaixan moi mal cos horarios do eixo atlntico para quen non de Vigo.

Outra viaxeira quixase do cheiro a gasleo e da lentitude, dos habituais atrasos e do pouco coidado dos baos. Por iso viaxo cada vez mis en bus. Non a nica. Isabel, de Cangas, comenta, tras chegar estacin de autobuses da Casa da Msica: Anda que prefiro o tren, parceme moi lento e non me permite tomar o barco a tempo… Os servizos do sern chegan moi tarde.

A proliferacin dos autobuses, con frecuencias e prezos mis competitivos, delata as preferencias dos pasaxeiros habituais. O tren queda para peregrinos que van ao aeroporto S Carneiro e os turistas que gozan, iso si, das paisaxes que motivaron a The Guardian para nomear a ruta como unha das mis fermosas de Europa. Con outro servizo, vira mis acoto, aade Isabel. Jess tamn pensar se volver no tren: Depende do que me apeteza conducir e de se os horarios se adaptan.

Prazos en dbida

Portugal non oculta que d prioridade conexin de alta velocidade con Espaa a travs de Galicia, e o Goberno reservou nos ltimos meses 2.700 millns de euros extras para desenvolver a lia. Pensbase que a conexin de alta velocidade entre Lisboa e Vigo nunca se fara, pero ser feita, lembraba o primeiro ministro en funcins, Antnio Costa, coa proposta de orzamentos do 2024.

Portugal preva lanzar as licitacins para o primeiro tramo de alta velocidade entre Lisboa e Porto este xaneiro. Pero, coa entrada do Goberno luso en funcins, xorden as dbidas, ao non poder tomar decisins estruturais. Costa afirmaba que o proxecto s avanzara se o lder da oposicin estivese de acordo, un consenso complicado en clima de campaa electoral.

Ademais, os prazos prometidos polo actual Goberno, 2030, xeran cada vez mis escepticismo a ambos os lados da raia. Fontes prximas a Combois de Portugal comentan que non son realistas. E dende Galicia preocupa o atraso acumulado. Vexo moi difcil o horizonte do 2030, pois anda quedara un ano para rematar o estudo de alternativas da sada sur de Vigo, que unha peza chave. Seis anos non parece viable, e, ademais, falta todo o tramo do sur do Porrio at Portugal e a ponte, di o director xeral de Mobilidade da Xunta, Ignacio Maestro.

Malia que a discusin adoita centrarse na alta velocidade, hai moita marxe de mellora a curto prazo. A mediados de decembro, tras coecerse que o Estado portugus asumira a dbeda de Comboios, a operadora expresou a intencin de adquirir novos trens bitensin de Renfe para substitur os actuais modelos de gasleo, os mis contaminantes da sa rede, a pesar de que a va xa est electrificada.

Aln diso, as maiores crticas cntranse nas frecuencias e a nula intermodalidade. O actual servizo, que se implantou hai dez anos, reduciu o tempo de viaxe nunha hora a costa de eliminar quince paradas intermedias. Previamente tamn existan nexos interurbanos de mis calidade. Vimos de presentar un informe para reclamar a restauracin dos servizos entre Vigo e Valena, explica Maestro. Nese sentido, tamn o sindicato CC.OO. propuxera un modelo de trens de proximidade, con mis paradas. Malia que as das operadoras dixeron este outubro que non contemplan incrementar os traxectos diarios, son frecuentes os rumores sobre unha terceira frecuencia, dada a demanda.

Son empresas pblicas e, sen presin poltica, non tomarn a iniciativa de emprender cambios, comentan dende Portugal. Dende a Xunta non nos conformamos co que hai, pero a nosa capacidade de influencia a que , liase Ignacio Maestro.

A ltima dbida pendura sobre a sintona entre ambas as operadoras. CP admitiu coecer pola prensa os plans de internacionalizacin de Renfe, que abrangueran Portugal. Isto amosa unha posicin mis de competencia que de cooperacin, apunta a fonte portuguesa. De momento, Renfe xa reservou 15 millns de euros para adaptarse s esixencias tcnicas que implica unha lia internacional. Anda cun mercado liberalizado, a ltima palabra teraa o regulador portugus.